|
İ L K Y A R D I M
KAZA, FELAKET ve TRAFİK KAZASI
Kaza: Ani olarak meydana gelen daha önceden olacağı tahmin edilemeyen ancak tedbir alındığında çoğunun önlenebileceği ölüm, yaralanma ve hasarla sonuçlanan olaylara denir. Kazaların genel sebepleri insan hatalarıdır. Trafik kazası, iş kazası, ev kazaları en çok karşılaştığımız kazalardır.
FELAKET: Kasıt unsuru olmaksızın meydana gelen, insanları ve çevreyi olumsuz yönde etkileyen, çoğunluğu
İLKYARDIM ÇANTASI
Karayolları Trafik kanunu ve yönetmeliği hükümlerine göre (İş makineleri (G) Motosiklet (A2) ve Motorlu bisiklet Al hariç) trafiğe çıkacak bütün motorlu araçlarda ilkyardım çantası bulundurmak zorunludur. İlkyardım çantası, aracın içinde kolayca erişebilir ve görünür bir yerde bulundurulur. İlkyardım çantası muhtemel bir trafik kazasında yaralılara önlem almak için bulundurulur. Malzemelerin ortak özelliği, hepsi yaşam kurtarmada kullanılır.
İlkyardım çantasında bulundurulması zorunlu olan malzemeler ( TS 4019 a göre ):
1- Sargı bezi 4- Flaster 7- Üçgen sargı
2- Steril gazlı bez 5- Makas 8- EIastik bandaj(turnike)
3- Pamuk 6- Çengelli iğne 9- Air way-suni solunum maskesi (TS 4019'a göre bulunması gereken malzemeler)
Tentürdiyot ve oksijenli su, Emniyet Genel Müdürlüğünce çanta muhteviyatından çıkarılmıştır. Araç ilkyardım çantasında gerekli olan malzemenin miktarını etkileyen taşman yolcu sayısıdır. Bu itibarla otobüs, minibüs gibi çok sayıda yolcu taşıyan araçlarda, daha çok malzemesi olan ilkyardım çantası bulundurulmalıdır. (Her 10 kişi için bir ilkyardım çantası)
SOLUNUMUN SAĞLANMASI
Yetişkin bir insan dakikada 15-20 solunum yapar. Çocuklarda bu sayı daha yüksektir. Çocukların ve bebeklerin solunum sayısı dakikada 30-40'dır.Solunumun durduğu göğüs kafesi hareketlerinin gözlenmesiyle anlaşılır.
Solunumu durmuş olan kimseye dışarıdan hava takviyesi etmeğe suni solunum denir. Solunum durması ile 4-6 dakika içerisinde ölüm olur. İlk etapta kandaki oksijen oranı düşer.
Solunum zorluğu olan kişinin ağız ve boğazı temizlenip dil kontrol edildikten sonra baş geriye bükülerek hasta yan yatış pozisyonunda yatırılır. Solunum zorluğu çekenler birinci derece özellikle taşınmalıdır.
Suni solunum; 4-6 dakika önce solunumu durmuş olanlara uygulan ir. Kazazede kendi kendine nefes alıncaya kadar devam edilir. Solunum yetmezliğinden etkilenen ilk organ beyindir.
doğal kaynaklı olan ve kazalara oranla daha büyük ölçüde ölüm, yaralanma ve hasarla sonuçlanan olaylara denir.(Deprem, çığ, kasırga vs.)
Felaketin Özellikleri:Felaketlere çoğunlukla doğal kaynaklı olaylar neden olur. Kısaca, Eğitim ve önlem kazaları önleyebilir. Felaketlerde önlem sadece kaybı azaltabilir.
TRAFİK KAZASI: Karayolu üzerinde hareket halinde olan,en az bir ya da birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve hasarla sonuçlanan olaylara denir.Ülkemizde en çok ölümle sonuçlanan kaza türü trafik kazalarıdır. Trafik kazalarının en büyük sebebi insan olup, insanlar arasında da en çok sürücüler trafik kazalarına sebep olmaktadır. Trafik kazalarında sürücülere ait sebepler arasında; kurallara uymamak, kural dışı araç kullanmak, dikkatsizlik, yorgunluk, uykusuzluk ve ruhi dengesizlik sayılabilir.Sürücüler şehir içinde, şehir dışına göre daha az kazaya sebep olurlar. Şehir içinde trafik kazalarından en çok etkilenen yaya grupları, yaşlılar ve çocuklardır. Bir trafik kazası görüldüğünde, sürücülerin her durumda müdahale etmesi zorunludur. Trafik kazasını gördüğü halde müdahale etmeyen sürücülere para ve puan cezası birlikte uygulanır.
İLK YARDIM: Ani olarak hastalanan ya da kazaya uğrayan kimseye tıbbi tedavisi yapılıncaya kadar, anında ve olay yerinde, çevre imkânlarından yararlanılarak yerine getirilen geçici müdahaleye ilkyardım denir.
İLK YARDIMIN AMACI: Kazazedenin hayatını kurtarmak, durumunun kötüye gitmesini engellemektir.
Kazazedeye ilkyardım anında, olay yerinde ve emniyetli bir yerde uygulanır. Sürücüler trafik kazalarına ilk müdahale edebilecek kimse oldukları için ilkyardım bilgi ve becerisine sahip olmalıdır.
HÜCRE: Vücudumuzun en küçük canlı birimidir. Hücrenin beslenmesine yardımcı olan bölümü hücre zarıdır. Hücre bağımsız yaşayabilen en küçük vücut birimidir. Hücreler birleşerek dokuları, dokular birleşerek organları oluştururlar. Organlar birleşerek sistemleri oluşturur. Sistemler birleşerek canlı vücudunu oluşturur.
SİSTEM: Canlılık faaliyetlerinden herhangi birini yapan değişik organların bir araya gelmesiyle oluşan vücut faaliyetine sistem denir.
VÜCUT BOŞLUKLARI
1- Kafatası ve omurga boşluğu: Kafatası boşluğunda beyin, omurga boşluğunda omurilik bulunur. Omurga kanalında sinir sistemi organları faaliyet gösterir.
2- Göğüs boşluğu: Akciğer, kalp, soluk borusu, yemek borusu bu boşlukta yer alır.
3- Karın boşluğu: Karaciğer, mide, bağırsak, pankreas, dalak ve böbrekler bu boşlukta yer alır.
4- Leğen boşluğu: İdrar kesesi bu boşlukta yer alır.
BAZI ÖNEMLİ VÜCUT SİSTEMLERİ ve ORGANLARI
Hareket sistemi: Kemikler, eklemler ve kaslardan oluşur.
Dolaşım sistemi: Kalp, damarlar, kan.
Solunum sistemi: Burun, ağız, gırtlak, soluk borusu, bronşlar, akciğerler.
Sindirim sistemi: Ağız, dişler, yutak, yemek borusu, mide, bağırsak, karaciğer pankreas, safra kesesi.
Sinir sistemi: Beyin, omurilik, sinirler.
KAZA YERİ - İLKYARDIM ÖNLEMLERİ-İLKYARDIM ÇANTASI
1- Kaza yerinde trafik güvenlik önlemleri: İkinci bir kazayı önlemek, geçen sürücüleri uyarmak için kazanın ön ve arkasına uygun uzaklıkta reflektör üçgeni konur. Bir patlamaya yol açmamak için kaza yerine sigara ile yaklaşılmamalı, kazaya uğrayan aracın kontağı kapatılmalıdır. ( Kaza yerinde trafik güvenlik önlemi alınır.)
2- Kazazedeleri inceleyerek önce kimlere yardım edilmesi gerektiğini belirlemek:
a) Solunumu duranlara suni solunum yapılması.
b) Varsa kanamayı durdurmak.
c) Şoka girenlere önlem almak.
İLKYARDIMIN İLKELERİ İLKYARDIMIN HEDEFLERİ
Çabuk karar vererek yaralıyı değerlendirmek. 1) Solunumun sağlanması
Yaralıyı bulunduğu pozisyondan kurtararak 2) Kalbin çalıştırılması
uygun pozisyon vermek. 3) Kanamanın durdurulması
Geçici önlemi hemen almak. 4) Şokun engellenmesi
Kalabalığı uzaklaştırmak. 5) Yaralının dış etkenlerden korunması
Moral vermek. 6) Kazazedenin durumunun kötüye gitmesini önlemek.
Bilincini açık tutmak. 7) Uygun pozisyon verilmesi
Sıcak tutmak. 8) Haberleşmenin sağlanması
Çamaşırlarını keserek çıkarmak. 9) Yaralının taşınarak sevk edilmesi.
Güvenli yere almak. ( Kazazedenin ve kendisinin güvenliğini sağlamak. )
ÖNCELİKLE KONTROL EDİLMESİ GEREKEN BULGULAR ŞUNLARDIR.
Soluğu : Karın ve göğüs hareketleri incelenir.
Kalp Atımı : En kolay nabız boyun atardamarından alınır.
Bilinci : Kaybedip kaybetmediği.
Kanaması : Çeşidi.
Yarası : Ne tür olduğu.
Rengi : Şoka girip girmediği.
Isısı : Düşüp düşmediği.
Göz Bebekleri : Kalbin durup durmadığı veya beyin kanaması olup olmadığı.
3- Kazazedeleri tehlikeli kaza yerinden daha emniyetli yere alma: Yaralı araçtan mümkünse üç kişi ile çıkarılmalıdır. Ancak acil durumlarda (araç yanıyorsa vb.) tek kişi ile çıkarılabilir. Yaralı araçtan çıkarılırken omurga ekseninin düzlüğü korunmalı, yaralının boyun omurları zarar görmüşse boyun kask veya kalın bir malzemeyle sarılır. Yaralının araçtan rasgele çıkarılması durumun daha kötüye gitmesine sebep olabilir.
4- Gerekli ilkyardım uygulamasını yapmak.
5- Haberleşme: Kazazedenin hayati tehlikelerine karşı önlem alındıktan sonra kaza haber verilir. Ülkemizde hızır acil telefonu 112'dir.Yardım istenirken mesaj kısa ve öz olmalı, kazanın yeri, yaralı sayısı ve durumu bildirilmelidir.
6- Uygun pozisyonda kazazedeleri sağlık kuruluşuna götürmeye çalışmak: İlkyardımda en son iş kazazedenin sağlık kuruluşuna sevki hayati tehlikelere karşı önlem alındıktan sonra uygun pozisyonda taşınmasıdır.
İLKYARDIM ÇANTASI
Karayolları Trafik kanunu ve yönetmeliği hükümlerine göre (İş makineleri (G) Motosiklet (A2) ve Motorlu bisiklet Al hariç) trafiğe çıkacak bütün motorlu araçlarda ilkyardım çantası bulundurmak zorunludur. İlkyardım çantası, aracın içinde kolayca erişebilir ve görünür bir yerde bulundurulur. İlkyardım çantası muhtemel bir trafik kazasında yaralılara önlem almak için bulundurulur. Malzemelerin ortak özelliği, hepsi yaşam kurtarmada kullanılır.
İlkyardım çantasında bulundurulması zorunlu olan malzemeler ( TS 4019 a göre ):
1- Sargı bezi 4- Flaster 7- Üçgen sargı
2- Steril gazlı bez 5- Makas 8- EIastik bandaj(turnike)
3- Pamuk 6- Çengelli iğne 9- Air way-suni solunum maskesi (TS 4019 a göre bulunması gereken malzemeler)
Tentürdiyot ve oksijenli su, Emniyet Genel Müdürlüğünce çanta muhteviyatından çıkarılmıştır. Araç ilkyardım çantasında gerekli olan malzemenin miktarını etkileyen taşman yolcu sayısıdır. Bu itibarla otobüs, minibüs gibi çok sayıda yolcu taşıyan araçlarda, daha çok malzemesi olan ilkyardım çantası bulundurulmalıdır. (Her 10 kişi için bir ilkyardım çantası)
SOLUNUMUN SAĞLANMASI
Yetişkin bir insan dakikada 15-20 solunum yapar. Çocuklarda bu sayı daha yüksektir. Çocukların ve bebeklerin solunum sayısı dakikada 30-40'dır.Solunumun durduğu göğüs kafesi hareketlerinin gözlenmesiyle anlaşılır.Solunumu durmuş olan kimseye dışarıdan hava takviyesi etmeğe suni solunum denir. Solunum durması ile 4-6 dakika içerisinde ölüm olur. İlk etapta kandaki oksijen oranı düşer.Solunum zorluğu olan kişinin ağız ve boğazı temizlenip dil kontrol edildikten sonra baş geriye bükülerek hasta yan yatış pozisyonunda yatırılır. Solunum zorluğu çekenler birinci derece özellikle taşınmalıdır.Suni solunum; 4-6 dakika önce solunumu durmuş olanlara uygulan ir. Kazazede kendi kendine nefes alıncaya kadar devam edilir. Solunum yetmezliğinden etkilenen ilk organ beyindir.
SUNİ SOLUNUM ÇEŞİTLERİ
1) Ağızdan ağza, ağızdan buruna, ağızdan ağız ve buruna birlikte; En etkili solunum metodudur.
2) Holger Nielsen Metodu (Sırttan bastırma-Dirseklerden kaldırma) ile; Kazazedenin nefes vermesini sağlarız.
3) Silvester metodu ile
4) Maske ileTüm suni solunum yöntemleri içinde en etkili olanı ağızdan ağza suni solunumdur. Bebeklerde ise ağız ve buruna birlikte az hava sık aralıklarla verilir.Suni solunumda amaç, ciğerlerimizdeki havayı hastanın akciğerlerine göndermek ve bu şekilde hastanın kanında düşen oksijen seviyesini yükseltmektir.
Ağızdan ağza suni solunumda şu sıra takip edilir;
1) Hasta sırtüstü yatırılır.
2) Hastanın ağız ve boğazı yoklanır, gözle görülen tıkayıcı maddeler, parmağımıza sardığımız bezle temizlenir.
3) Boyun geriye bükülür.(Bu şekilde dil kökünün gevşeyerek soluk yolu üzerine düşmesi önlenmiş olur.)
4) Burun tıkanır.(Havanın burundan kaçmaması için)
5) Dışarıdan aldığımız derin soluk, hastanın ağzından içeri üflenir. Suni solunum dakikada 15-20 kez yapılır.
Bu sırada verdiğimiz hava basıncının yeterli olup olmadığı, hastanın göğsünün yükselip alçalmasından anlaşılır. Bu itibarla göğüs hareketleri gözlenmelidir.
Holger Nielsen Metodu (Sırttan bastırma -Dirseklerden kaldırma)şu sıra takip edilir.Omurga yaralanmalarında göğüs yaralanmalarında, kol ve omuz yaralanmalarında yapılmaz. Hastanın ağzından kan geliyor veya kusuyorsa uygulanır.
1) Hasta sert bir yere yüz üstü yatırılır.
2) Hastanın başı kolları üzerine yerleştirilir ve yana çevrilir.
3) Kollar gergin tutulurumuz gücü ile hastanın sırtına yüklenerek akciğerlerdeki havanın dışarı çıkması sağlanır.
4) Sonra kazazedenin dirseklerinden tutulur, biraz öne ve yukarıya doğru mümkün olduğu kadar kaldırılarak nefes alması sağlanır.
5) Bu işlem 4 saniye aralıklarla dakikada 15 defa yapılır.
Silvester metodunda şu sıra takip edilir.Yüz üstü yatamayacak şekilde darbe alan yaralılara uygulanır.
1) Kazazede sırtüstü yatırılır.
2) Omuz kaldırılarak yastıkla desteklenir.
3) Başı arkaya bükülerek boyun gerdirilir.
4) Dil öne-arkaya doğru çekilir.
5) Baş yana çevrilir.
6) Hastanın kolları göğsü üzerine yerleştirilir
7) İlkyardımcı kazazedenin göğsü üzerine bastırarak akciğerdeki hava dışarı çıkarılır.
8) Sonra dirseklerden tutarak kolları yukarı ve kendine doğru çeker.
9) Her iki hareket 3-4 saniye içinde yapılır ve 15-20 defa tekrarlanır.
|
